Estímase que o 17,6% do total dos traballadores españois manipula contaminantes químicos, e que o 22% dos traballadores europeos inhalan fumes e vapores, polo menos, durante unha cuarta parte da súa vida laboral. No ámbito laboral, a inhalación é a vía de absorción de sustancias neurotóxicas máis frecuente.
Un neurotóxico é calquera sustancia capaz de producir un patrón constante de disfunción neuronal, cambios químicos ou estruturais no sistema nervioso. A neurotoxicidad maniféstase con síntomas e signos que dependen da dose, a vía de absorción, a duración da exposición e as variacións individuais. Aínda que a exposición a sustancias neurotóxicas de curta duración ou a doses baixas poden causar cefaleas, mareos ou a outro tipo de efectos reversibles, a medida que aumenta o tempo ou a dose da exposición, pódense xerar alteracións neurolóxicas ou mesmo producir alteracións morfolóxicas irreversibles.
A neurotoxicidade por substancias químicas é un feito coñecido dende hai xa moito tempo posto que, como afectan con maior frecuencia ao Sistema Nervioso Periférico, os seus síntomas preséntanse en forma de neuropatías periféricas moi identificables tales como hormigueos, cambras, dificultade para respirar, nauseas,.. Pero a afectación do Sistema Nervioso Central é menos coñecida. Aínda así, na última Reunión Anual da SEN, o Grupo de Estudo de Neuroloxía do Traballo, presentou unha recompilación dos distintos estudos, casos e controis que se publicaron ata a data. "Entre eles, que a exposición a pesticidas asóciase a un maior risco padecer Parkinson e Alzheimer; que os disolventes poden ocasionar síntomas neuropsiquiátricos ou mesmo dano neuronal; tamén se describiu parkinsonismo por alta exposición ao manganeso e ao chumbo; ou que a exposición a metais participa na formación de placas senís e na morte neuronal; entre outros", sinala o Dr. Félix Viñuela Fernández, Coordinador do Grupo de Estudo de Neuroloxía do Traballo da SEN. "A maior parte das sustancias neurotóxicas teñen efectos xeneralizados e afectan os procesos celulares que interveñen no transporte de membrana e ás reaccións intracelulares, interferindo a neurotransmisión. Pero tamén poden atravesar a barreira hemato-encefálica, afectando, directamente, ao sistema nervioso, con especial afinidade, algúns deles, por determinadas rexións", explica.
Tendo en conta estes aspectos e que en Europa, neste momento, a mortalidade por exposición a sustancias químicas perigosas é moi superior, en cifras, á mortalidade por accidentes de traballo, a SEN quere recalcar a importancia de que todos os estamentos que configuran a prevención de riscos laborais se impliquen aínda máis no seu labor. "A seguridade no traballo é fundamental para incrementar a competitividade e a produtividade empresarial e contribuír á viabilidade dos sistemas de protección social, xa que se traduce nunha redución do custo dos accidentes, dos incidentes e das enfermidades, e nunha maior motivación dos traballadores", conclúe o Dr. Félix Viñuela. "Pero é tamén un quefacer médico constante en canto á súa prevención, identificación e tratamento das posibles consecuencias para a saúde dos traballadores e do medio ambiente".
De acordo cos resultados da última Enquisa Nacional de Condicións de Traballo, as profesións que destacan pola súa maior frecuencia na manipulación de produtos químicos no posto de traballo son: Persoal sanitario (39,4%); Mecánicos, Reparadores, Soldadores (34,5%); Agricultores, Gandeiros, Pescadores e Mariñeiros (30,2%) e Obreiros en produción industrial mecanizada (29,8%).
Fonte de Datos: ensalud.com