Co financiamento de:
/ Portada / Delegados

Estratexias de mellora da seguridade laboral vial

04-06-2024 - SEGURIDADE

É indispensable integrar a seguridade viaria no sistema de prevención de riscos laborais ao obxecto de conseguir que empresas, traballadores/as, Administracións e axentes sociais actúen en sintonía e con eficacia para evitar ou paliar os efectos dos ALT ou Accidentes Laborais de Tráfico. Vimos propoñendo catro liñas de acción que expoñemos seguidamente.

A) REXISTRO XERAL DE EMPRESAS CON RISCOS LABORAIS VIAIS

        Os estudos realizados sobre a tipoloxía de accidentes de traballo en xornada laboral sufridos por traballadores/as que de maneira permanente ou provisional desenvolven as súas funcións desprazándose, ben conducindo vehículos de motor ou ben con outros medios que facilitan a súa mobilidade sobre vías ou espazos públicos, veñen demostrar que se trata dun colectivo de risco laboral moi importante que precisaría do control preventivo polo menos igual que calquera outro dos que veñen abordándose polo sistema da prevención de riscos laborais. Cando se producen accidentes laborais de tráfico, estes ocupan o grupo de accidentes de maior severidade lesional para o traballador/a afectado/a, pola mesma causa da gravidade que as caídas en altura en xeral frecuentes no sector da construción, supostos ambos que sofren as consecuencias da enerxía cinética dos corpos en movemento acelerado ou decelerado transformando a velocidade polo principio de conservación da enerxía, en potencial (danos e lesións).

         A normativa española vén recoñecendo ou aceptando como accidente laboral o que sofren os traballadores/as no desprazamento de domicilio ao centro de traballo (accidentes in itínere), os cales tanto en volume como en gravidade engaden un amplísimo continxente de accidentes laborais de tráfico, da orde do 10% sobre a totalidade que chega a superar o 20% nos accidentes graves e o 30% nos mortais.

        As Autoridades de Tráfico detectaron de maneira clara que nos últimos anos produciuse un desprazamento do accidente grave tipo, de condutores novos nos momentos de lecer das noites de fin de semana cara aos accidentes de adultos con idades en plena madurez desde as 8 da mañá dos luns en horarios laborais ata as 20 horas dos venres, o que supuxo promover accións desde os responsables de Interior para influír na colaboración das empresas, invadindo un campo laboral que non lles corresponde.

       Débese de potenciar unha nova regulación que priorice e ordene esta problemática de saúde, laboral e viaria, aclarando as responsabilidades das Administracións, a súa coordinación de actividades e a suma de accións preventivas, baixo a dirección permanente, colexiada e tutelada polos órganos de participación de todas as Administracións e axentes sociais.

       As estatísticas de accidentes de traballo marcarán as pautas de determinación de empresas con especial risco laboral vial para os seus traballadores/as e deberase crear un rexistro de empresas con accidentalidade superior á media xeral de cada sector ao obxecto de facer o oportuno seguimento nas campañas de control que se promovan a este respecto.

 

B) REFORZO E IMPULSIÓN DA NORMATIVA PARA A PREVENCIÓN DE RISCOS LABORAIS VIAIS

 

          As Administracións Públicas responsables da seguridade laboral non viñeron atendendo adecuadamente a prevención de riscos laborais viais ao non efectuar campañas de control e prevención en base á inexistencia de normativa específica laboral sobre os riscos in itinere, in labore e en misión dos traballadores/as, regulación en moitos casos excluínte (lugar de traballo, posto de traballo e máquinas). Tampouco o empresariado en xeral nin os servizos de prevención propios ou alleos en particular, foron sensibles a introducir sistematicamente nos Plans de Avaliación de Riscos Laborais e nos consecuentes Programas de actuación preventiva das persoas traballadoras ao seu cargo con riscos de mobilidade, o cal non veu sendo concordante coas esixencias de prestacións sanitarias e retributivas dos empresarios con respecto aos traballadores/as lesionados/as en accidente laboral de tráfico.

          É por tanto esixible, en beneficio da seguridade viaria e tamén da seguridade laboral, unha acción enérxica e decidida dos responsables de ambas as liñas de interese público e social, que aborde a creación de normativas claras sobre os dereitos e obrigacións de empresarios e traballadores/as en prevención de riscos laborais e viais que permitan a execución de plans de actuación conxunta e coordinada que incidan de maneira efectiva na diminución dos accidentes de circulación e dos accidentes de tráfico.

       A nova normativa deberá dar aos organos responsables a forza xurídica, legal e administrativa para liderar a imprantación dos plans de avaliación de riscos laborais nas empresas cuxa accidentalidade supere a media de sinistralidade laboral vial do sector ao que pertenzan, previos os acordos que foren precisos coas Autoridades Laborais competentes. Os traballos que a nivel de Universidades e Colexios Profesionais puidéronse desenvolver con rigor científico e oportunidade estratéxica sobre a prevención de riscos laborais viais, poden e deben de ser a base dunha normativa técnica que permita ser estudada, revisada e priorizada polos Organismos públicos especializados nas respectivas materias.

         Os novos criterios a ter en consideración para a contemplación dos riscos laborais viais nos Plans de Avaliación de Riscos Xerais das empresas, así como nos Programas de acción preventiva respectivos, deben de ser considerados e recolleitos en Notas Técnicas (NTPs) do Instituto Nacional de Seguridade, Saúde e Benestar no Traballo cos matices que foren precisos para facelos efectivos nas tarefas dos técnicos ou responsables de prevención das empresas e para permitir as actuacións dos órganos de seguimento e control correspondentes. As Guías ou Instrucións Técnicas prioritarias para establecer un sistema homoxéneo e eficaz que oriente aos responsables de seguridade e saúde dos traballadores nas empresas deberán contemplar como mínimo cinco apartados: 1) O marco conceptual, 2) O custo-beneficio da inseguridade-seguridade laboral-vial. 3) Os plans de avaliación de riscos laborais viais. 4) A formación dos traballadores/as en seguridade laboral vial 5) Os Plans de mobilidade das empresas e 6) Guía de boas prácticas. Algunhas empezaron a ser publicadas.

C) PLANS DE MOVILIDAD DE EMPRESA                          

         A importancia dos riscos laborais viais no contexto xeral dos riscos profesionais no traballo foi transcendendo na medida que os propios técnicos de prevención foron vendo o preocupante desenvolvemento incremental  de tales riscos en accidentes e enfermidades profesionais, e tanto servizos de prevención como as propias Mutuas de Accidentes de Traballo e Enfermidades Profesionais, empezaron a promover accións específicas na devandita materia para a súa consideración por parte das empresas.

        Aparece así o concepto de Plans de Movilidad de Empresa que pretenden acoutar o campo dos riscos laborais-viais con accións específicas dentro dos Plans Xerais de Avaliación de Riscos de cada empresa coas súas correspondentes accións preventivas. De feito foi a propia Administración Pública laboral a que contemplou por primeira vez no RD 40/2010 o concepto de Plan de Movilidad de empresa como acción voluntaria á que acollerse os empresarios para obter beneficios nas cotas de AATT e EEPPs (sistema Bonus-Malus existente).

         A Comisión Nacional de Seguridade e Hixiene no Traballo e a Fundación para a prevención de riscos laborais comezaron e incluír nas súas reunións de traballo e obxectivos respectivos a seguridade laboral viaria como tema a abordar preferencialmente.

        Pola súa banda, as Autoridades responsables da seguridade viaria veñen mantendo dende o ano 2013 unha liña de traballo (creación dun Grupo de traballo coas Autoridades Laborais e Entidades Colaboradoras universitarias, colexiais e máis representativas do mundo do tráfico e publicación dunha Guía de Plans de Seguridade viaria para as empresas) que segue vixente nas súas actuacións no empeño de poder incidir na diminución dos accidentes de circulación en vía pública pola liña laboral.

  Os Plans de Movilidad expostos polas Autoridades de Traballo ten un campo máis amplo ao contemplar os riscos de accidente de tráfico en vía pública (in itinere, in labore e en misión) pero tamén os riscos dos traballadores/as en movemento en vías privadas e mesmo en viais de naves industriais, dado que estes últimos supostos son tamén accidentes de traballo.

        Os Plans de Movilidad deben en calquera caso contemplar os 9 espazos do Modelo de William Haddon que cruza a dobre entrada os tres elementos constituíntes de factor de risco no espazo (Vía-Vehículo-Persoa no mundo do tráfico e Lugar de traballo-Posto de traballo-Traballador no mundo laboral) cos tres elementos do factor tempo (Antes-Durante-Despois do accidente real ou potencial) nun contexto de consideración ambiental que compatibilice as prioridades de empresario e traballadores.

D) O XESTOR DE MOVILIDAD COMO RECURSO PREVENTIVO DOS RISCOS LABORAIS VIAIS

         Na tarefa colectiva de garantir que os condutores/as de vehículos de motor reúnen as condicións adecuadas  para circular cos mínimos riscos posibles e vistos todos os esforzos  dos Organismos responsables da seguridade laboral e vial en establecer pautas de coñecemento dos comportamentos e capacidades das persoas e traballadores/as en movemento para a seguridade viaria e laboral tendente á Visión Cero, a empresa eríxese como unidade de control de primeira liña de contacto cos condutores/as no que se refire ao seu estado de saúde física e psíquica controlable, ben mediante as revisións médicas anuais ou periódicas, ben mediante os controis que os técnicos de prevención crean convenientes en cada momento segundo as circunstancias.

          Con todas as reservas que os diagnósticos médicos, tratamentos, terapias e medicacións deban de terse desde o punto de vista de protección de aspectos individuais, as revisións médicas da vixilancia da saúde constitúen un filtro de indubidable valor preventivo. Con todo requiriríase ademais revisións do estado psicolóxico dos traballadores/as que puidesen supoñer un risco para eles/elas e para terceiros.

         A figura dos Xefes/as de tráfico das empresas de transportes de viaxeiros ou de mercadorías ou das empresas de mensaxería ou de repartición como coordinador/a de mobilidade, sobre o que inciden de maneira complexa as responsabilidades de produción e de seguridade, vén sendo necesariamente complementada pola figura do xestor/a de mobilidade cuxa función é moito máis próxima ao coñecemento individual de cada un dos traballadores/as submetidos/as ao risco laboral vial, á súa situación familiar, persoal, de saúde física e condicións psíquicas que garantan a condución segura. É o modelo do BBS (Behaviour Based Safety) que permite detectar e corrixir situacións de cansazo, estrés, crise, ansiedade (abafo), mobbing ou calquera outro factor de risco ou enfermidade, dacordo cos profesionais respectivos de cada caso, sendo remarcable a importancia de contemplaros mesmos cos psicólogos expertos en riscos psicosociais.

       Neste punto convén lembrar que tan importantes como as accións (terapias) sanitarias son as sesións de concienciación (reflexión), sensibilización e corrección (dentro dun contexto máis amplo de formación) ao que deben de sumarse os especialistas en seguridade laboral e viaria. Os formadores/as viarios procuraron formarse en materia de prevención de riscos laborais e os técnicos/as de prevención, de facelo en seguridade  viaria. Estos dous perfís profesionais son idóneos coa súa formación integral e se esta enriquecese o suficiente, poden impartir a formación en prevención de riscos laborais viais aos traballadores/as expostos/as a tal risco. De non ter a necesaria formación complementaria haberían de actuar formando equipo, complementándose entre si, ou formándose con expertos/as en Factor Humano.

Fonte: Prevención Integral

Empregamos cookies de terceiros para xenerar estatísticas da audiencia (GOOGLE ANALITICS), para o traductor de idiomas (GOOGLE), acollido a “Privacy Shield”.
Se continuas navegando estarás aceitando o seu emprego. Aceptar | Mais información
Confederación Intersindical Galega - Miguel Ferro Caaveiro 10, Santiago de Compostela Versión anterior da páxina Foros Biblioteca Privacidade RSS